Czym jest program Czyste Powietrze
Czyste Powietrze to rządowy program prowadzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Jego celem jest poprawa jakości powietrza w Polsce poprzez wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i termomodernizację domów jednorodzinnych. Program funkcjonuje od 2018 roku, a w 2026 roku obowiązuje jego najnowsza odsłona z istotnie wyższymi limitami dofinansowania niż w latach poprzednich.
Z programu skorzystać może właściciel lub współwłaściciel domu jednorodzinnego, w tym wydzielonego lokalu mieszkalnego z odrębną księgą wieczystą. Program nie obejmuje mieszkań w blokach, budynków wielolokalowych ani nowo budowanych — chyba że są to budynki w pełni oddane do użytkowania przed dniem złożenia wniosku.
Trzy poziomy dofinansowania w 2026 roku
Wysokość dotacji w Czystym Powietrzu zależy od dochodu beneficjenta i zakresu prac. Aktualnie obowiązują trzy poziomy:
Poziom podstawowy
Dla beneficjentów, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł. Maksymalna kwota dotacji: do około 66 000 zł. Audyt energetyczny w tym poziomie nie jest formalnie wymagany, choć często ułatwia uzasadnienie zakresu prac. Można sfinansować wymianę źródła ciepła, ocieplenie ścian, dachu, wymianę okien i drzwi.
Poziom podwyższony
Dla beneficjentów o dochodach miesięcznych nieprzekraczających 1894 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym lub 2651 zł w jednoosobowym. Maksymalna kwota dotacji: do około 99 000 zł. Tutaj audyt energetyczny budynku staje się obowiązkowy — bez niego nie da się aplikować o ten poziom wsparcia.
Poziom kompleksowy (najwyższy)
Dla beneficjentów spełniających kryteria poziomu podwyższonego, którzy planują kompleksową termomodernizację z efektem energetycznym co najmniej 40% niższego zapotrzebowania na energię. Maksymalna kwota dotacji: do 135 000 zł. Audyt energetyczny obowiązkowy — to jego wyniki potwierdzają planowane oszczędności energetyczne.
Co można sfinansować z programu
- Wymianę źródła ciepła: pompy ciepła (powietrze-woda, gruntowe), kotły gazowe kondensacyjne, kotły na pellet, kotły węglowe klasy 5+ z certyfikatem ekoprojektu
- Ocieplenie przegród: ścian zewnętrznych, dachu, stropów, podłóg na gruncie
- Wymianę stolarki: okna, drzwi zewnętrzne, bramy garażowe
- Wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła (rekuperacja)
- Mikroinstalacje OZE: panele fotowoltaiczne, kolektory słoneczne
- Modernizację instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej
- Audyt energetyczny i dokumentację techniczną niezbędną do uzyskania dofinansowania
Kiedy audyt energetyczny jest obowiązkowy
Audyt energetyczny budynku to dokument, który warunkuje przyznanie dofinansowania na poziomie podwyższonym i kompleksowym. Audyt:
- Określa aktualny stan energetyczny budynku przed pracami
- Wskazuje rekomendowane prace termomodernizacyjne
- Szacuje efekty energetyczne i finansowe każdego z wariantów
- Stanowi załącznik do wniosku o dofinansowanie
Bez audytu energetycznego można aplikować jedynie o poziom podstawowy z niższą maksymalną kwotą dotacji. Dla wielu beneficjentów oznacza to różnicę około 30 000–70 000 zł w wysokości otrzymanego wsparcia — koszt audytu zwraca się więc w pierwszej transzy wypłaty.
Jak złożyć wniosek krok po kroku
- Sprawdzenie dochodów i zakresu prac. Określ na podstawie deklaracji PIT swój roczny dochód i zaplanuj zakres prac termomodernizacyjnych.
- Wykonanie audytu energetycznego (jeśli wybrałeś poziom podwyższony lub kompleksowy). Audyt sporządza certyfikowany audytor wpisany do centralnego rejestru CRCEB.
- Skompletowanie dokumentacji: dokument tożsamości, akt własności nieruchomości lub odpis z księgi wieczystej, deklaracja PIT za rok poprzedni, audyt energetyczny (jeśli wymagany), dokumentacja techniczna planowanych prac.
- Złożenie wniosku przez Generator Wniosków (gwd.nfosigw.gov.pl) lub bezpośrednio w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska.
- Podpisanie umowy z NFOŚiGW po pozytywnej weryfikacji wniosku.
- Realizacja prac przez wybranych wykonawców, dokumentacja każdego etapu (faktury, protokoły odbioru).
- Wnioski o płatność — wypłata dotacji następuje w transzach po zakończeniu poszczególnych etapów.
Najczęstsze błędy przy wnioskach
Z praktyki audytora energetycznego widzę, że wnioski najczęściej są odrzucane lub wymagają poprawek z powodu:
- Niekompletnego audytu energetycznego — brak wymaganych obliczeń, błędne dane wejściowe, niezgodność z wymogami NFOŚiGW
- Wyboru źródeł ciepła niespełniających wymagań — np. kotła węglowego klasy 4 zamiast klasy 5+ z ekoprojektem
- Braku dokumentacji własnościowej — szczególnie przy współwłasności wymagającej zgód wszystkich współwłaścicieli
- Wniosku po rozpoczęciu prac — koszty poniesione przed datą złożenia wniosku zwykle nie podlegają finansowaniu
- Niespójności między audytem a kosztorysem — zakres prac w kosztorysie musi pokrywać się z zaleceniami audytu
Ile czasu trwa procedura
Od momentu rozpoczęcia procesu do otrzymania pierwszej transzy dofinansowania należy się spodziewać:
- 1–2 tygodnie — wykonanie audytu energetycznego (dla typowego domu jednorodzinnego)
- 2–4 tygodnie — kompletowanie pozostałej dokumentacji
- 1–3 miesiące — weryfikacja wniosku i podpisanie umowy z NFOŚiGW
- czas realizacji prac zależny od zakresu (od 1 miesiąca przy samej wymianie źródła ciepła do 6+ miesięcy przy kompleksowej termomodernizacji)
- 2–6 tygodni — wypłata po złożeniu wniosku o płatność końcową
Czyste Powietrze a inne programy
Czyste Powietrze można łączyć z niektórymi innymi formami wsparcia, w tym z termomodernizacyjną ulgą podatkową (do 53 000 zł odpisu w PIT). Niektóre koszty mogą być rozliczane jednocześnie w obu mechanizmach, ale wymaga to precyzyjnego rozliczenia — warto skonsultować z księgowym lub doradcą podatkowym.
W 2026 roku obowiązuje też program Mój Prąd dla instalacji fotowoltaicznych oraz programy lokalne Wojewódzkich Funduszy. Zakresy często się zazębiają, ale jednego kosztu nie można rozliczyć dwukrotnie.
Praktyczne wskazówki audytora
Z mojej praktyki kilku setek audytów na terenie Krakowa, Sandomierza i okolic — kilka rad dla osób rozważających program:
- Nie zaczynaj prac przed złożeniem wniosku. Koszty sprzed daty wniosku zwykle nie podlegają refundacji.
- Zacznij od audytu, nawet jeśli formalnie nie jest wymagany. Audyt pokaże, czy planowany zakres prac ma sens energetyczny i finansowy. Czasami się okazuje, że wymiana samego kotła bez ocieplenia daje znikome oszczędności.
- Wybieraj wykonawców, którzy mają doświadczenie z wnioskami Czystego Powietrza. Niektóre firmy potrafią wystawić zwłaszcza prawidłową dokumentację potrzebną do rozliczenia.
- Trzymaj komplet dokumentacji. Faktury, protokoły, zdjęcia "przed" i "po" — to wszystko może być potrzebne przy rozliczeniu i ewentualnej kontroli.
- Liczy się też perspektywa po dotacji. Termomodernizacja zmniejsza koszty ogrzewania o 30–60% — to oszczędności rzędu kilku tysięcy złotych rocznie utrzymujące się przez dekady.
Audyt energetyczny do Czystego Powietrza w Krakowie i Sandomierzu
Wykonuję audyty energetyczne w pełni zgodne z wymogami NFOŚiGW na terenie Krakowa i okolic (Małopolska — 14 miast, w tym Wieliczka, Skawina, Niepołomice, Bochnia, Olkusz, Tarnów) oraz Sandomierza i okolic (Świętokrzyskie/Podkarpackie — Tarnobrzeg, Stalowa Wola, Mielec). Każdy audyt sporządzam osobiście, z wpisem do centralnego rejestru CRCEB 34571. Pomagam też w prawidłowym wypełnieniu wniosku i kompletowaniu pozostałej dokumentacji.
Jeśli rozważasz aplikację do Czystego Powietrza i potrzebujesz audytu — skontaktuj się ze mną, bezpłatnie wycenię i ustalę termin wizji lokalnej.